حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى

مقدمه 163

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )

معطوف نموده با سپاهى داخل ارمنستان گرديد و پادشاه ارمنستان راداميستاس كه تحت الحمايه روم بود فرار كرده تخت ارمنستان براى تيرداد پسر بلاش گذاشت معلوم است كه اين اقدام بلاش تا چه‌اندازه به ابهّت روم بر مىخورد بر اثر آن قيصر روم نرن « 1 » كربول « 2 » را كه بهترين سردار رومى بود مأمور كرد تا اين توهين را رفع نمايد در اين احوال دو گرفتارى براى بلاش پيش‌آمد يكى آنكه پسر او واردان با او ياغى شد و ديگر اهالى گركان شوريدند بلاش بامور داخله پرداخت و تيرداد پادشاه ارمنستان با روميها جنگ كرده پيشرفتى نيافت در نتيجه دولت روم ارمنستان را تقسيم نموده بپادشاهان دست‌نشانده مجاور داد شاه بعد از قلع واردان و اسكات گرگان بروم اعلام كرد كه از حق خود نسبت بارمنستان صرف‌نظر نكرده و با لشگرى به بين النّهرين تاخت پس از آن مذاكرات بين دولت ايران و روم شروع و قرار شد دولتين قشون خود را از ارمنستان خارج كنند تا مسئله دوستانه در روم تصفيه شود ولى سفير ايران از روم ناراضى برگشت وباز جنگ با روم درگرفت قشون روم از فرات گذشته در كنار يسار آن مواقع خود را محكم كرد و پ‌توس « 3 » سردار ديگر روم داخل ارمنستان شده آن را غارت نمود و مقاومتى نديد چه قشون ايران ساحل فرات را حفظ ميكرد اين بود كه كار را تمام شده دانسته به قشلاق رفت و به بسيارى از صاحبمنصبان خود مرخّصى داد بلاش كه مراقب احوال بود از موقع استفاده كرده ناگهان حمله بقشون روم نمود و فاتح شد پتوس شرايط بلاش را در تخليه ارمنستان پذيرفت ولى كربول سردار رومى دست از جنگ نكشيد و به طرف ارمنستان رفت تا شكست پتوس را جبران نمايد در اين احوال مذاكراتى كه با روم شروع شده بود به جائى رسيد كه مرضى دولتين گرديد و قرار شد كه تيرداد پسر بلاش پادشاه ارمنستان باشد ولى بروم رفته تاج

--> ( 1 ) - NERON ( 2 ) - CORBULO ( 3 ) - LUCIUS PAETUS